De juliaanse kalender is genoemd naar Julius Caesar, die hem in zijn hoedanigheid als hoofd van de Romeinse eredienst in 45 v.Chr. invoerde als finale correctie op de Romeinse versie van de Egyptische kalender. Die was eerder reeds door Alexander de Grote onder invloed van het Hellenisme over het hele Middellandse Zeegebied verbreid geraakt.

Op advies van de Alexandrijnse astronoom Sosigenes legde Caesar een jaar van gemiddeld 365,25 dagen vast, door om de vier jaar een schrikkeldag (extra dag) toe te voegen. De duur van 365,25 dagen was vanouds reeds door de Egyptenaren bepaald en het is een vrij goede benadering van het tropisch jaar (het jaar gebaseerd op het verloop van de seizoenen), hoewel in Caesars tijd al een nauwkeuriger waarde bekend was.

De maanden van de oude kalender bleven behouden, maar hun duur werd aangepast.

Een jaar volgens de juliaanse kalender is gemiddeld elf minuten langer dan het tropisch jaar. Daardoor loopt de kalender in duizend jaar 7,6 dagen achter op de zon. In 1582 werd met de invoering van de gregoriaanse kalender deze systematische afwijking gereduceerd, en eenmalig de opgelopen afwijking gecorrigeerd. Het verschil tussen de beide kalenders zit erin, dat de gregoriaanse kalender per 400 jaar 3 schrikkeljaren minder telt dan de juliaanse kalender: in de gregoriaanse kalender zijn alle hele eeuwjaren die geen veelvoud zijn van 400, geen schrikkeljaar (al zijn ze uiteraard wel door 4 deelbaar). De jaren 1700, 1800, 1900, 2100, 2200 en 2300 zouden in de juliaanse kalender schrikkeljaren zijn, in de gregoriaanse zijn ze dat niet. De jaren 1600, 2000, 2400 enzovoorts zijn ook in de gregoriaanse kalender schrikkeljaren.

De gregoriaanse kalender werd besloten door het Concilie van Trente (1545-1563). Paus Gregorius XIII kon de kalenderhervorming pas in 1582 met de bul Inter gravissimas doorvoeren. Bij de invoering werden 10 datums overgeslagen om het begin van de lente terug te brengen naar 21 maart. De weekdagen liepen zonder onderbreking door: op donderdag 4 oktober 1582 volgde vrijdag 15 oktober 1582.

• In de rooms-katholieke landen Spanje, Portugal en Polen werd de gregoriaanse kalender direct zoals hierboven beschreven ingevoerd. Andere katholieke landen volgden binnen enkele jaren.
• In veel protestantse gebieden werd de nieuwe kalender pas rond 1700 aanvaard. In Nederland aanvaardden Holland, Zeeland en de zuidelijke gewesten vrijwel onmiddellijk de nieuwe kalender, maar de overige gewesten deden dit pas in 1700 of in 1701. Gevolg was bijvoorbeeld dat de tornado die de Utrechtse Domkerk op 1 augustus 1674 in twee stukken splitste, in geschriften die de oude kalenderstijl hanteerden, gedateerd is op 22 juli.
• Op de Britse Eilanden werd de gregoriaanse kalender de dag na 2 september 1752 ingevoerd. Die dag werd toen 14 september. Er werd daarna gesproken van Old Style en New Style.
• Japan stapte in 1873 over op de gregoriaanse kalender.
• De invoering van de gregoriaanse kalender in het revolutionaire Rusland in 1918 had een vreemde bijwerking. Het verschil tussen beide kalenders was intussen tot 13 dagen opgelopen, zodat op 31 januari onmiddellijk 14 februari volgde. Drie maanden eerder, op 25 oktober 1917 (juliaans), had de Oktoberrevolutie plaatsgevonden. De eerste herdenking van die revolutie was 365 dagen later, wat niet meer viel in oktober, maar op 7 november.
• Griekenland volgde in 1924 en in 1927 was Turkije het laatste land dat de gregoriaanse kalender officieel invoerde.
• Engeland en Wales lieten, ter voorbereiding op de datumsprong, 31 december 1751 volgen door 1 januari 1752, waarmee de oude jaarsprong afgeschaft werd (iets dat Schotland al per 1 januari 1600 gedaan had). Het nieuwe jaar begon voortaan op 1 januari in plaats van op 25 maart zoals tot dan toe gebruikelijk was. Toen men in september 1752 elf dagen had laten vervallen, liep men gelijk met het vasteland. Dat was voor het eerst in zeven eeuwen.

De datum voor de jaarwisseling heeft niets te maken met het verschil tussen juliaanse en gregoriaanse kalender. In oktober 1582 was te Rome voor het eerst de gregoriaanse kalender ingevoerd ter vervanging van de juliaanse. Op dat ogenblik was in de Nederlanden reeds in 1575 een decreet uitgevaardigd om vanaf de eerstvolgende 1 januari (1576) de 1-januari stijl te gebruiken in vervanging van de sinds de Middeleeuwen ingevoerde Paasstijl. Er is slechts één land, namelijk Engeland en zijn koloniën, waar de omschakeling van juliaanse naar gregoriaanse kalender en de invoer van de 1-januaristijl (ter vervanging van het jaarbegin op 25 maart) op hetzelfde ogenblik gebeurde (1752).

• 1 januari stijl (Nieuwjaarsstijl of Besnijdenisstijl) In deze jaarstijl begint het nieuwe jaar op Nieuwjaar, dus op de dag waarop nu Nieuwjaar gevierd wordt - 1 januari (katholieke feestdag: Besnijdenis van Christus). Op 31 december 1999 volgt 1 januari 2000.
• In de Paasstijl begint het jaar bij het belangrijkste christelijke feest, Pasen. Het nieuwe jaar begint op Stille Zaterdag. (In Vlaanderen en Brabant begon het nieuwe jaar op Goede Vrijdag.)
• In de boodschapstijl begint het jaar bij de verwekking van Jezus, dat wil zeggen 25 maart, negen maanden voor 25 december. Op 24 maart 1399 volgt 25 maart 1400
• In de Venetiaanse stijl begint het jaar zoals in de juliaanse kalender, 1 maart. Op 28 februari 1699 volgt 1 maart 1700.
• In de Byzantijnse stijl begint het jaar op 1 september.

In de oude Romeinse kalender begon het jaar op 1 Martius. Dit is nog steeds merkbaar aan de namen van de maanden september ('septem' = zeven), oktober ('octo' = acht), november ('novem' = negen) en december ('decem' = tien) en aan het feit dat februari, als laatste maand, de resterende dagen bevatte.

Januari (genoemd naar de god Janus) is bedoeld als doorgangsmaand (naar het nieuwe jaar)

Februari is (sinds Julies Ceasar ) bedoeld als laatste maand en is de sluitpost wat betreft het aantal dagen om te komen tot 365/366 dagen

• Geboorte op 1 april 1480 en overleden op 1 februari 1480 is niet onmogelijk. De persoon is hier 10 maanden oud geworden (jaarwisseling stijl)
• De tornado die de Utrechtse Domkerk op 1 augustus 1674 in twee stukken splitste, is in geschriften die de oude kalenderstijl hanteerden gedateerd op 22 juli.
• Op 16 februari 1636 kreeg de stad Utrecht van de Staten van Utrecht het octrooi om de ‘illustere school’ te wijzigen in een ‘Universiteyt ofte Academie’. De plechtige inwijding in de Domkerk vond plaats op 16 maart 1636. De Universiteit Utrecht viert jaarlijks haar verjaardag op 26 maart.(In Utrecht werd nog tot en met 30 november 1700 de juliaanse kalender, ook wel de Oude stijl genoemd, gehanteerd. Na 30 november 1700 (Oude stijl) kwam 12 december 1700 (Nieuwe stijl). Wel werd er voor die tijd in notariële akten al vaak vermeld dat de datum in oude stijl was weergegeven. Deze vermelding was nodig omdat Holland eerder was overgegaan op de kalender nieuwe stijl).
• Ongebruikelijke data bestaan b.v. 30 februari 1712 bestond in Zweden als overgangsregeling van Juliaans naar Gregoriaans.
• Dubbele data. Na de verovering van Groningen door Maurits werd dit op 19 november 1594 teruggedraaid naar 10 november Juliaans.
• In doopregisters komen we wel tegen de 7e, 8e, 9e en 10e maand. Dit zijn September.October, November en December!!